-1. TÊN ĐỀ TÀI:

BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN VẬT LÍ TRƯỜNG THCS HOÀNG HOA THÁM .

2. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trước yêu cầu của sự phát triển trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Hiện nay, một số cha mẹ học sinh có nhu cầu cho con em mình theo học tại những trường chất lượng cao, trường chuyên ở tỉnh, thành phố, nhưng do điều kiện ở vùng nông thôn các em chưa thể đến được các trung tâm bồi dưỡng học sinh năng khiếu. Mặt khác, đối với học sinh trung học cơ sở phương pháp tự học, tự rèn ở nhà để nâng cao kiến thức gặp rất nhiều khó khăn. Do vậy, sự giúp đỡ của thầy, cô giáo đối với các em trở thành nhu cầu bức thiết để các em giảm bớt thiệt thòi về sự chênh lệch kiến thức của học sinh giữa các vùng miền nông thôn và thành phố. Mặt khác, kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi của các trường Trung học cơ sở được thể hiện qua các kỳ thi học sinh giỏi các cấp, là một trong những tiêu chí quan trọng không thể thiếu được khi đánh giá chất lượng giáo dục học sinh năng khiếu của mỗi nhà trường.
Muốn thực hiện thành công những yêu cầu như vậy, thì mỗi trường trung học cơ sở song song với việc hoàn thành tốt nội dung chương trình chính khoá cần phải thực hiện tốt công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở tất cả các khối lớp, cho những học sinh có năng khiếu và có nhu cầu học tập, đồng thời giảm bớt sự nhàm chán trong quá trình học tập của học sinh khá, giỏi.
Đứng trước những yêu cầu mới của sự nghiệp giáo dục cùng với những đòi hỏi cấp bách của đời sống xã hội và thấm nhuần quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cũng như sự chỉ đạo trực tiếp của sở giáo dục Quảng Nam, phòng giáo dục Thăng Bình và lãnh đạo nhà trường. Để góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ trong năm học của nhà trường, tôi luôn trăn trở, tìm nhiều biện pháp để bồi dưỡng và nâng cao kiến thức cho học sinh. Liên tục thực hiện trong nhiều năm qua, với những kết quả tốt đẹp đạt được, tôi đã đúc kết và rút ra được những kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Tôi xin trình bày về một số biện pháp đã thực hiện thành công qua đề tài .
“Biện pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn Vật lý ở trường Trung học cơ sở Hoàng Hoa thám”.
3. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Nhiệm vụ của ngành Giáo dục và đào tạo là “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước”. Nguồn nhân lực góp phần quyết định sự thành công trong quá trình xây dựng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà Đảng ta đã xác định ưu tiên “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Văn kiện Hội nghị lần thứ 2 của TW Đảng khoá VIII ghi rõ; Nguồn lực đó là người lao động có trí tuệ cao, có tay nghề thành thạo, có phẩm chất tốt đẹp được đào tạo, bồi dưỡng và phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn liền với một nền khoa học, công nghệ hiện đại. “Ngành giáo dục phải làm tốt nhiệm vụ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, đội ngũ lao động cho khoa học và công nghệ”. Bồi dưỡng nhân tài cho đất nước đó là công tác bồi dưỡng học sinh giỏi trong hệ thống các trường phổ thông của ngành giáo dục và đào tạo nước ta. Do đó công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ quan trọng, không thể thiếu được đối với mỗi giáo viên chúng ta. Đặc biệt theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, trong nội dung thay sách giáo khoa, mỗi giáo viên phải thực hiện giảng dạy theo những nội dung phù hợp với từng đối tượng học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu. Cho nên công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đóng một vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ năm học của mỗi nhà trường hiện nay.
Bồi dưỡng nhân tài là thể hiện sự quan tâm đặc biệt của nhà trường trước nhu cầu tạo ra nguồn nhân lực có trình độ và tay nghề cao trong giai đoạn xây dựng công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, mà trong mục tiêu và chiến lược giáo dục đến năm 2020 của chính phủ đã đề ra “ Nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, trong đó đặc biệt chú trọng nhân lực khoa học - công nghệ trình độ cao, cán bộ quản lý giỏi và công nhân kỹ thuật lành nghề”.
Đối với học sinh THCS khả năng tự học, tự rèn ở nhà để nâng cao kiến thức của các em còn gặp nhiều khó khăn. Do tính hệ thống, khái quát hoá kiến thức của các em chưa cao, khả năng suy luận, diễn đạt trong lập luận còn yếu.
Để nâng cao kiến thức về một môn học nào đó, học sinh trung học cơ sở chưa thể tự mình làm được mà rất cần sự giúp đỡ của thầy, cô giáo thông qua các lớp bồi dưỡng học sinh năng khiếu trong nhà trường. Nhằm phát huy được vai trò học tập của từng đối tượng học sinh, tránh được sự nhàm chán đối với học sinh khá giỏi và quá tải đối với học sinh trung bình - yếu, kém là việc làm không đơn giản của mỗi thầy cô giáo hiện nay .

4. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Chương trình vật lý nâng cao được tổng hợp toàn bộ kiến thức từ lớp sáu đến hết lớp chín gồm các phần riêng lẻ như cơ, nhiệt, điện, quang. Trong mỗi phần riêng lẻ lại chứa đựng nhiều mối quan hệ vật lý. Ví dụ như: Phần cơ bao gồm cả phần chuyển động cơ học, lực, áp suất, công, công suất, các máy cơ đơn giản, hiệu suất....Nếu không được học phần vật lý nâng cao thì học sinh không thể giải quyết được các vấn đề vật lý bao hàm nhiều hiện tượng trong một vấn đề diễn ra trong thực tế ví dụ như bài 8/2 ở phần 5.5 của đề tài này. Đồng thời học sinh cũng không thể giải được nhiều bài tập trong đề thi tuyển chọn học sinh giỏi của các cấp hiện nay.
Cho đến nay, bản thân tôi chưa bắt gặp một tài liệu nào bàn về phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi ở các cấp, các khối lớp cho các môn học trong nhà trường Trung học cơ sở .
Tài liệu hiện nay giáo viên chủ yếu dựa vào các sách nâng cao của các nhà xuất bản dành cho giáo viên, phụ huynh và học sinh giỏi tham khảo. Hầu hết các loại sách này được trình bày theo thứ tự :
+ Kiến thức cơ bản.
+ Bài tập.
+ Hướng dẫn giải, hoặc đáp số. Và trong các loại sách đó có rất nhiều nội dung trùng lặp.
Như vậy vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để từ một khối lượng bài tập đồ sộ với hàng trăm bài tập vật lý, từ hàng chục đầu sách tham khảo hiện có trên thị trường sách. Mà với một thời gian bồi dưỡng trong bảy tháng, mỗi tháng bốn tuần, mỗi tuần ba tiết. Tổng cộng có tám mươi tư tiết, thế mà giáo viên phải luyện tập cho học sinh rất nhiều kỹ năng.
Trong thực tế, mỗi kỳ thi chọn học sinh giỏi của tất cả các cấp đều không có hướng dẫn chương trình ôn luyện. Tất cả là do giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi “ Tự biên”, rồi cùng học sinh “Tự diễn” hoàn tất chương trình của mình đặt ra.
Vậy làm thế nào để giáo viên hoàn thành thật tốt công việc của một người “biên kịch”, kiêm “đạo diễn” và “diễn viên” trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hiện nay tại các nhà trường phổ thông ?

5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đạt kết quả cao thì người giáo viên bộ môn đóng vai trò quan trọng trong việc tuyển chọn học sinh, lập kế hoạch, tổ chức tiến hành thực hiện kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi. Vậy vai trò của người giáo viên bộ môn vật lý được thể hiện như thế nào trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của mình? Theo tôi cần được thể hiện trong những nhiệm vụ sau đây:
5.1/ Tuyển chọn học sinh giỏi:
Phát hiện, tuyển chọn, học sinh năng khiếu cho từng bộ môn. Theo tôi đây là nhiệm vụ thường xuyên của mỗi giáo viên. Vậy công việc phát hiện và tuyển chọn học sinh năng khiếu được tiến hành như thế nào để đảm bảo chất lượng?
Phát hiện, tuyển chọn những học sinh có năng khiếu đặc biệt theo từng bộ môn để giúp đỡ bồi dưỡng cho các em là nhiệm vụ hết sức quan trọng và không mấy dễ dàng đối với mỗi thầy, cô giáo. Thực tế, trong nhiều năm học trước khi chưa có sự chuẩn bị tốt ngay từ đầu năm, nhà trường và giáo viên bộ môn thường đến khi tiến hành bồi dưỡng học sinh giỏi thì lấy số học sinh xếp loại học lực giỏi phân cho các môn để bồi dưỡng, dẫn đến tình trạng nhiều giáo viên bộ môn cùng thích bồi dưỡng một học sinh nào đó và không đồng ý bồi dưỡng một vài học sinh khác trong số học sinh giỏi mà nhà trường phân cho mình bồi dưỡng. Làm như vậy kết quả bồi dưỡng không cao, ảnh hưởng đến tinh thần bồi dưỡng của giáo viên.
Mặt khác, hiện nay nhà trường chỉ tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi môn vật lí bắt đầu từ khối lớp tám trở lên, còn khối lớp sáu và khối lớp bảy thì không tổ chức bồi dưỡng. Vì vậy việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở khối lớp tám càng gặp nhiều khó khăn.
Trước thực trạng như vậy, tôi luôn trăn trở tìm biện pháp tuyển chọn học sinh năng khiếu cho bộ môn vật lí ngay từ khi các em bước và học lớp sáu, lớp bảy.
Cụ thể, sau khi các em học sinh lớp sáu, lớp bảy học được một tháng tôi tiến hành điều tra nguyện vọng, sở thích của các em về các môn học, tôi ghi nhận tất cả những học sinh yêu thích bộ môn vật lí và có nguyện vọng được học tập nâng cao hiểu biết của mình về vật lí học. Sau đó hướng dẫn học sinh một số đầu sách tham khảo nâng cao, đọc thêm: Như bất ngờ và lí thú trong vật lí, vật lí nâng cao dành cho học sinh khá giỏi.
Trong quá trình giảng dạy, tôi luôn cố gắng tìm tòi và đưa ra các hiện tượng vật lý thường xảy ra trong thực tế đời sống, có liên quan đến kiến thức bài học mà sách giáo khoa chưa đề cập tới một cách thật tự nhiên, khéo léo nhằm phát huy óc tò mò, kích thích hứng thú học tập bộ môn vật lý của học sinh.
Ví dụ: Khi học bài “ Sự bay hơi” vật lý lớp sáu, tôi đưa ra câu hỏi: Vì sao nước làm tắt lửa? Một câu hỏi có nội dung rất gần gủi với đời sống hàng ngày của các em, nhưng để giải thích nó thật không đơn giản chút nào, nếu không có kiến thức về sự bay hơi và sự cháy. Đồng thời giáo viên bộ môn phải thường xuyên giao cho học sinh khá, giỏi những bài tập nâng cao ngoài sách giáo khoa, sách bài tập. Mặt khác, thông qua mỗi bài kiểm tra viết trên lớp, kết hợp với quá trình học tập, quá trình tự bồi dưỡng của học sinh rồi khẳng định năng khiếu của từng em, đề xuất với tổ chuyên môn và nhà trường để các em có năng khiếu đã được phát hiện ở khối lớp 6,7 được vào đội tuyển của nhà trường để bồi dưỡng.
Tiêu chuẩn để tuyển chọn học sinh giỏi phải đạt được một số yếu tố sau:
Yêu thích bộ môn, ham hiểu biết,
Có ý thức cầu tiến,
Có tinh thần vượt khó,
Chăm học, khiêm tốn,
Viết nhanh, chữ viết rõ ràng.
5.2/ Kế hoạch mua sắm tài liệu, sách, báo phục vụ cho công tác